ÊLfidÂ Maraqlı 18-10-2020, 18:00

Uşaq psixologiyasında "BARBİE"

Uşaqlar oynayarkən həyatı öyrənir, şəxsiyyətlərini formalaşdırır, inkişaf etdirir, sosial rollarının, münasibətlərinin və şəxsiyyətlərinin əsasını qoyurlar. Bu səbəbdən oyunun xüsusiyyətləri və oynadığı oyun materialları, əlavə edəcəyi dəyərlər və mühakimələr və s. uşağın inkişafı baxımından çox əhəmiyyətlidirlər.

Barbie profilinə gəldikdə; işləməyən, görünüşünə yüksək dərəcədə qulluq edən, son dərəcə baxımlı və bəzədilmiş, həddən artıq müxtəlif geyim və aksesuarlara sahib olan, gündəlik işlərlə məşğul olmayan, daim gəzinti, əyləncə və alış-verişdə olan gənc bir xanımdır. Bundan əlavə nə işləyir, nə övladı var, nə analıq və ya digər vəzifələri.

Bu profilə baxarkən; Düşünürəm ki, onun uşaqlar üçün yaratdığı model haqqında çox müsbət düşünə bilmərik. işləmədən və qazanmadan həddindən artıq istehlak edən bu model, öz istəkləri, ehtiyacları və şəxsi baxımından başqa heç bir məsuliyyət daşımır. Həm də fiziki cəhətdən də həqiqətə çox uzaq bir modeldir - incə və qüsursuz.

Təxminən 1975-ci ildə və sonra doğulmuş və Barbie kukla mədəniyyəti ilə böyümüş qadınların nəslinə səslənirəm. O nəsildən evlənənlərin uşaqları da ikinci Barbie nəsli olaraq böyüyürlər. Bu nəslin qatı nümayəndələri davamlı bir istehlak yarışında və eqoistdirlər (əlbəttə ki, daha çox ata və ya ərinin maddi imkanları ilə) və həyatı sadəcə gözəl olmaq, bəyənilmək, əllərindən gələni etmək, hər şeyə sahib olmaq üçün çalışmaq kimi qəbul edirlər. Təəssüf ki, ikinci barbi nəsli bu dayaz həyat anlayışı ilə yetişirlər.

Əsl "kukla" ilə oynayan bir uşaq isə məsuliyyət götürməyi, ya da sevgi, bağlılıq, dürüstlük, paylaşma, fədakarlıq, məsuliyyət, çalışqanlıq və s. Dəyərlərini qazanır.

Əlavə olaraq, əlbəttə ki, bu cür oyuncaqlar yalnız Barbie ilə məhdudlaşmır, Bratz və sonradan çıxarılan bir çox oxşar variantları görmək mümkündür.

MÜTƏXƏSSIS PSIXOLOQ BÜLENT KORKMAZ