Şahmat insanı həqiqətən daha ağıllı edir?

Şahmatın insanı daha ağıllı edib-etmədiyi uzun müddətdir müzakirə olunur. Araşdırmalar şahmat bacarığı ilə bəzi koqnitiv qabiliyyətlər, o cümlədən məntiqi düşünmə, qısamüddətli yaddaş və riyazi bacarıqlar arasında əlaqə olduğunu göstərir. Lakin bu, şahmat oynamağın zəkanı və ya IQ-nu artırdığını sübut etmir.

Loading.az xəbər verir ki, 24 araşdırmanın nəticələrini əhatə edən meta-analizdə şahmat təliminin, xüsusilə riyaziyyat sahəsində, müəyyən faydaları müşahidə edilib.

Bununla belə, tədqiqatlardakı məhdudiyyətlər bu nəticələrin birbaşa şahmatdan qaynaqlandığını müəyyənləşdirməyə imkan vermir. Buna görə də şahmatın insanı daha intellektli etdiyinə dair hələ güclü elmi sübut yoxdur.

Bununla yanaşı, şahmat diqqət, qərarvermə, mümkün nəticələri əvvəlcədən düşünmə və qeyri-müəyyən şəraitə uyğunlaşma kimi bacarıqları davamlı məşq etdirməyə imkan verir. Oyun həmçinin plan qurmaqla yanaşı, dəyişən vəziyyətə uyğunlaşmağın vacibliyini göstərir.

Şahmatın həyatla bağlı öyrətdiyi əsas məqamlardan biri də hər qərarın müəyyən qiymətinin olmasıdır. Bundan başqa, kiçik addımların zamanla böyük nəticələr yaratması, səhvlərdən sonra ruhdan düşməmək, uğurdan sonra həddindən artıq arxayınlaşmamaq və əvvəlki plan artıq işləmədikdə yeni yanaşma seçmək kimi prinsiplər də oyunda özünü göstərir.

Məqalədə vurğulanır ki, şahmat insanı avtomatik olaraq daha ağıllı etməsə də, insanın qərarvermə və davranış vərdişlərini daha aydın görməsinə kömək edə bilər. Oyun xüsusilə tələsik qərarlar, uğursuzluqdan sonra ruhdan düşmək və dəyişmiş şərtlərə baxmayaraq köhnə plana bağlı qalmaq kimi zəif tərəfləri üzə çıxara bilər.